Kaçak Akım Koruma Röleleri

Kaçak akım rölesi ne işe yarar, nasıl çalışır?

Normal çalışmada fazdan giden akım, nötrden geri dönen akıma eşittir. Rölenin içindeki ölçüm trafosu bu iki akımı sürekli karşılaştırır. Bir cihazın yalıtımı bozulduğunda veya bir insan gerilimli bir parçaya dokunduğunda akımın bir kısmı toprağa akar ve nötrden dönen akım azalır. Bu fark rölenin hassasiyet değerini (ör. 30 mA) aştığında röle devreyi çok kısa sürede açar.

Kaçak akım rölesi aşırı yüke ve kısa devreye karşı koruma yapmaz; bu nedenle devrede ayrıca otomatik sigorta bulunur.

30 mA mı, 300 mA mı?

Türkiye'deki elektrik iç tesisat ve topraklama yönetmelikleri, kullanım yerine göre bu korumaların bulunmasını öngörür; hangi devrede hangi rölenin olacağı projeye göre belirlenir. Yaygın bir uygulama, ana girişte 300 mA, daire içindeki priz ve ıslak hacim devrelerinde 30 mA kullanmaktır; bu her tesisat için tek doğru değildir, topraklama sistemi ve proje belirleyicidir.

2 kutuplu mu, 4 kutuplu mu?

• 2 kutuplu (2x…A): Tek fazlı (faz + nötr) hatlar; standart daireler, küçük ofisler ve üç fazlı panodan ayrılan tek fazlı devreler.
• 4 kutuplu (4x…A): Üç fazlı (3 faz + nötr) hatlar; üç fazlı konutlar, apartman girişleri, atölye, asansör ve hidrofor panoları.

Ürün adı nasıl okunur? "2x40A 30mA": 2 kutuplu, 40 A nominal akımlı, 30 mA kaçakta açan röle. "4x63A 300mA": 4 kutuplu, 63 A nominal akımlı, 300 mA yangın koruma rölesi.

Kaç amper kaçak akım rölesi seçmeliyim?

Rölenin üzerindeki amper değeri (25A, 40A, 63A…) açma değeri değil, cihazın sürekli taşıyabileceği nominal akımdır. Genel kural olarak rölenin nominal akımı, onu koruyan otomatik sigortanın akımına eşit veya daha büyük seçilir. Bu tek kriter değildir: yük, kablo kesiti, kısa devre koşulları ve üreticinin koordinasyon şartları da seçimi etkiler.

• 32A sigortalı bir hatta 32A veya 40A röle.
• 40A sigortalı bir hatta 40A veya 63A röle; 25A röle bu sigortayla uygun şekilde korunmadığı için aşırı yüklenebilir.
• Üç fazlı 50A sigortalı bir iş yerinde 4x63A röle.

Bu sayfada 25A, 32A, 40A, 50A, 63A, 80A, 100A ve 125A modeller vardır. Kesin değer, elektrikçinin yük ve kablo hesabına göre seçilir.

AC tipi mi, A tipi mi?

Röle tipi, bağlı yüklerin oluşturabileceği kaçak akımın biçimine göre seçilir. Bazı elektronik cihazların doğru akım bileşenli kaçakları AC tipi rölenin algılamasını zorlaştırabileceği için elektronik yükün yoğun olduğu yeni tesisatlarda A tipi röle sık tercih edilir. Frekans konvertörleri ve elektrikli araç şarj istasyonları gibi özel uygulamalar için F ve B tipleri de vardır; bunlar projeye göre seçilir.

Kaçak akım rölesi çeşitleri

Pano tipi toroidli röleler genellikle devreyi kendileri açmaz; kaçak algıladıklarında modele göre bağlı oldukları şalteri, açtırma bobinini veya kontaktörü çalıştırırlar. Bazı modüler rölelerin adında kısa devre koşullarına ilişkin bir kA değeri yer alır: bu sayfada Sigma modellerde 6kA, Makel modellerde 3kA, 6kA ve 10kA. Bu değerin hangi parametre olduğu (ör. kesme veya dayanım değeri) ürün föyünde belirtilir. Yüksek akımlı panolar için Kompakt Şalter kategorisine de bakabilirsiniz.

Kaçak akım rölesi neden atar?

Rölenin atması çoğu zaman rölenin değil, devredeki bir yalıtım hatasının işaretidir. Yaygın nedenler:

• Nem: Rezistansı çatlamış su ısıtıcısı, su almış buat veya içine nem girmiş dış mekân armatürü.
• Arızalı cihaz: Gövdeye elektrik kaçıran çamaşır makinesi, fırın, ütü gibi cihazlar.
• Nötr ile toprağın birleşmesi: Tesisatta nötr ve toprak iletkenlerinin bir noktada temas etmesi veya yanlış bağlanması.
• Birikmiş küçük kaçaklar: Çok sayıda bilgisayar, adaptör ve LED sürücünün her birinin küçük kaçakları toplanıp eşiği aşabilir.
• Aşırı gerilim: Şebekedeki ani gerilim dalgalanmaları ve yakına düşen yıldırımlar.
• Yanlış nötr bağlantısı: Fazı röleden geçen bir devrenin nötrünün röleden geçmeyen başka bir baradan alınması.

Arızalı devreyi bulma

1. Panodaki otomatik sigortaları indirin ve kaçak akım rölesini tekrar devreye alın (kaldırın).
2. Sigortaları tek tek kaldırın; hangisinde röle atıyorsa arıza o devrededir.
3. O devredeki cihazların fişlerini çekin. Röle artık atmıyorsa cihazlardan biri arızalıdır; fişler çekiliyken de atıyorsa tesisatta sorun vardır.
4. Bu yöntem yalnızca arızanın hangi devrede veya cihazda olduğunu anlamaya yönelik genel bir yoldur. Pano içinde kablo sökme, nötr değiştirme ve ölçüm gibi işlemleri yetkili bir elektrikçi yapmalıdır.

Kaçak akım rölesi nasıl bağlanır?

• Giriş ve çıkış: Şebekeden gelen faz(lar) ve nötr rölenin girişine bağlanır; giriş-çıkış yönü cihaz üzerindeki işaretlere göre belirlenir. Çıkıştaki faz(lar), korunacak devrelerin sigortalarına dağıtılır.
• Nötr de röleden geçer: Rölenin koruduğu devrelerin nötrleri, başka bir kaçak akım rölesinin veya korumasız devrelerin nötrleriyle karıştırılmaz.
• Toprak röleden geçmez: Sarı-yeşil topraklama iletkeni doğrudan topraklama barasına bağlanır.
• Test: Enerji verildikten sonra "T" test butonuna basılır; röle hemen açmalıdır. Açmıyorsa röle kullanılmamalı ve kontrol ettirilmelidir.

Seçerken dikkat edilecekler

• Hassasiyet: İnsan koruması için 30 mA, yangın koruması ve ana girişler için 300 mA.
• Kutup sayısı: Tek fazda 2 kutuplu, üç fazda 4 kutuplu.
• Nominal akım: Onu koruyan sigortanın akımına eşit veya daha büyük.
• Tip: Elektronik yükün yoğun olduğu yerlerde A tipi.
• Kısa devre dayanımı (kA): Panodaki olası arıza akımına uygun değer; elektrikçi belirler.
• Seri uyumu: Panodaki sigortalarla aynı seriden seçmek bara ve montaj uyumunu kolaylaştırır.

Sık yapılan hatalar

• Röle çıkışındaki nötrü bir noktada toprakla birleştirmek; röle sürekli atar.
• Röleden çıkan nötrü, rölesiz devrelerin de bağlı olduğu ortak baraya bağlamak.
• Yüksek akımlı sigortanın arkasına düşük akımlı röle takmak; röle aşırı ısınır.
• Kaçak akım rölesini sigortanın yerine geçer sanmak.
• Test butonunu hiç kullanmamak; üreticinin önerdiği aralıklarla test edin.

Kaçak akım rölesi modelleri ve ürün kodları

Bu kategorideki modüler kaçak akım rölelerinden bir seçki. Ürün koduna tıklayarak ürün sayfasına geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İlgili sayfalar