Otomatik Sigortalar (W Otomat)
}
Otomatik Sigorta (W Otomat) Seçim Rehberi
Otomatik sigorta (W otomat, MCB), bağlı olduğu hattan geçen akımı izleyen; aşırı yük ve kısa devre durumunda devreyi kendiliğinden keserek kabloyu ve hattı aşırı akıma karşı koruyan modüler koruma cihazıdır. Eski eriyen telli sigortalardan farkı, arıza giderildikten sonra kolu kaldırılarak yeniden devreye alınabilmesidir.
Önemli: Sigorta seçimi kablonun ve tesisatın güvenliğini doğrudan etkiler. Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; pano ve tesisat işlerini yetkili bir elektrikçiye veya elektrik mühendisine yaptırın.
Otomatik sigorta ne işe yarar, nasıl çalışır?
Otomatik sigorta iki koruma mekanizmasını tek gövdede birleştirir:
- Termik koruma (aşırı yük): Hattan anma akımının üzerinde akım uzun süre geçtiğinde, örneğin aynı prize çok sayıda güçlü cihaz takıldığında, sigortadaki bimetal ısınarak bükülür ve devreyi gecikmeli olarak açar. Böylece kablonun aşırı ısınması önlenir.
- Manyetik koruma (kısa devre): Faz ile nötr doğrudan temas ettiğinde çok yüksek bir akım oluşur. Sigortadaki bobin bu akımda anında çalışır ve devreyi hızla açar.
Otomatik sigorta kaçak akıma karşı korumaz; bunun için kaçak akım rölesi gerekir.
| Cihaz | Aşırı yük | Kısa devre | Kaçak akım | Görevi |
|---|---|---|---|---|
| Otomatik sigorta (W otomat / MCB) | Var | Var | Yok | Kabloyu ve hattı aşırı akıma karşı korumak |
| Kaçak akım rölesi (RCCB) | Yok | Yok | Var | Çarpılmaya karşı ek koruma, yangın riskini azaltma |
| Sigortalı kaçak akım rölesi (RCBO) | Var | Var | Var | Üç korumayı tek cihazda birleştirmek |
B eğrisi mi, C eğrisi mi?
Sigorta üzerindeki harf (B16, C16 gibi) açma eğrisini gösterir; kısa devrede sigortanın anma akımının kaç katında anında açacağını belirtir. Eğri, bağlanacak yüklerin çalışmaya başlarken çektiği ani akıma göre seçilir.
| Eğri | Anında açma (yaklaşık) | Tipik yükler | Bu sayfada |
|---|---|---|---|
| B eğrisi | Anma akımının 3–5 katı | Ani kalkış akımı düşük yükler: konut priz ve aydınlatma devreleri, ısıtıcılar | 114 model |
| C eğrisi | Anma akımının 5–10 katı | Kalkış akımı yüksek yükler: motor, pompa, klima, trafo, yüksek ani akım çeken bazı LED sürücü grupları | 252 model |
| D eğrisi (bilgi) | Anma akımının 10–20 katı | Çok yüksek kalkış akımlı özel endüstriyel yükler | Yok |
Kalkış akımı yüksek bir cihazın bağlı olduğu hatta B eğrili sigorta, cihaz çalışmaya başlarken gereksiz yere atabilir; bu tür devrelerde genellikle C eğrisi tercih edilir. Eğri seçimi katı bir kural değildir; yükün kalkış akımı ve tesisatın kısa devre koşulları birlikte değerlendirilir.
B16 ve C16 ne demek? Harf eğriyi, sayı anma akımını gösterir: B16 = B eğrili 16 A, C16 = C eğrili 16 A. C16, B16'dan "daha güçlü" değildir; ikisinin anma akımı aynıdır, yalnızca kısa devrede anında açma eşikleri farklıdır.
Kaç amper otomatik sigorta seçmeliyim?
Otomatik sigorta öncelikle cihazı değil, hattı ve kabloyu aşırı akımdan korur. Bu yüzden sigortanın anma akımı, beslediği kablonun güvenle taşıyabileceği akımı aşmamalıdır. Kablonun taşıma kapasitesi kesite, döşeme şekline, ortam sıcaklığına, aynı yoldan geçen kablo sayısına, hat uzunluğu ve gerilim düşümüne göre değişir; kesin değeri elektrikçi veya elektrik mühendisi hesaplar.
| Devre | Yaygın bakır kablo kesiti | Yaygın sigorta |
|---|---|---|
| Aydınlatma devresi | 1,5 mm² | 10A |
| Priz devresi | 2,5 mm² | 16A |
Bu değerler konutlarda sık görülen örneklerdir, her tesisat için geçerli bir kural değildir. Klima, fırın, termosifon gibi güçlü cihazların ayrı hattı ve daire girişindeki ana sigorta cihaz gücüne, kablo kesitine ve projeye göre belirlenir.
Cihazın watt değerinden sigorta seçilmez: 3.000 W'lık bir cihaz 230 V'ta yaklaşık 13 A çeker, ancak bu, hattın sigortasının doğrudan bu değere göre seçileceği anlamına gelmez. Sigorta, hattın kablosuna ve devre tasarımına göre belirlenir; güçlü bir cihaz için gerekirse uygun kesitte ayrı bir hat çekilir.
Sigortayı büyütmeyin: Sık atan 16A sigortanın yerine 25A veya 32A takmak, kablonun taşıyabileceğinden fazla akım geçmesine izin verir. Bu durumda sigorta açmadan kablo aşırı ısınabilir ve yangın riski doğar. Sık atan sigortanın nedenini bir elektrikçiye buldurun.
Bu sayfada 1A, 2A ve 4A gibi küçük akımlı modellerden 6A – 63A arası genel tesisat modellerine ve 80A, 100A, 125A ana hat modellerine kadar seçenek vardır.
1, 2, 3 ve 4 kutuplu sigorta farkı
- 1 kutuplu: Tek faz iletkenini keser; konut aydınlatma ve priz devrelerinde en yaygın tip (bu sayfada 136 model).
- 2 kutuplu (2P) ve 1P+N: Faz ve nötrü birlikte ayırır; nötrün de ayrılması istenen devrelerde kullanılır (bu sayfada toplam 44 model). İkisi aynı şey değildir: genel olarak 2P'de iki kutup da korumalıdır, 1P+N'de ise koruma faz kutbundadır ve nötr kutbu yalnızca ayırma yapar; ürün bazında üretici föyü esas alınır.
- 3 kutuplu: Üç fazı birlikte keser; üç fazlı motor, makine ve asansör devreleri (133 model).
- 4 kutuplu: Üç faz ve nötrü birlikte keser; üç fazlı ana girişler ve dağıtım panoları (54 model).
Ürün adı nasıl okunur? "1x16A 6kA C eğrisi": 1 kutuplu, 16 A anma akımlı, 6kA kesme kapasiteli, C eğrili sigorta. ABB "S 201-B16": S200 serisinden 1 kutuplu, B eğrili, 16 A sigorta. ABB S200 ailesinin kendi model kodlamasında S202 iki, S203 üç, S204 dört kutuplu modelleri gösterir; bu numaralandırma diğer markalar için geçerli değildir.
3kA, 6kA, 10kA ne demek?
kA değeri, sigortanın belirtilen gerilimde ve tabi olduğu standarda göre güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımını (kesme kapasitesi) gösterir: 3kA = 3.000 A, 6kA = 6.000 A, 10kA = 10.000 A. Bir noktada oluşabilecek kısa devre akımı, binanın trafoya uzaklığına ve besleme yapısına bağlıdır; sigortanın kesme kapasitesi bu değerden düşük olmamalıdır.
Konutlarda 3kA – 6kA ürünler sık görülür; ancak aynı şehirdeki iki binada bile beklenen kısa devre akımı farklı olabilir. Doğru kesme kapasitesi, o noktadaki beklenen kısa devre akımının hesabına göre belirlenir; yüksek kA değeri tek başına "daha iyi" anlamına gelmez, ihtiyaca uygun olmalıdır. Bu sayfada 3kA (116), 6kA (178) ve 10kA (72) modeller vardır.
Otomatik sigorta neden atar?
Sigortanın atması çoğu zaman sigortanın değil, hattaki bir sorunun işaretidir. Yaygın nedenler:
- Aşırı yük: Aynı hatta fırın, ısıtıcı, su ısıtıcısı gibi güçlü cihazların birlikte çalışması; sigorta genellikle bir süre sonra atar.
- Kısa devre: Ezilmiş cihaz kablosu, priz veya buatta faz-nötr teması; sigorta anında atar.
- Arızalı cihaz: Motoru veya iç devresi arızalı bir ev aleti.
- Uygun olmayan eğri: Kalkış akımı yüksek cihazların bağlı olduğu hatta B eğrili sigorta.
- Gevşek bağlantı: İyi sıkılmamış klemenste oluşan ısınma, gereksiz açmaya ve yangın riskine yol açabilir.
- Sigorta arızası: Daha seyrek olsa da sigortanın kendisi de arızalanabilir; bunu elektrikçi ölçümle anlar.
Sigortayı kaldırmadan önce o hatta son takılan cihazları prizden çekin. Sigorta tekrar tutmuyor veya hemen atıyorsa zorlamayın; bir elektrikçiye kontrol ettirin.
Otomatik sigorta nasıl bağlanır?
Pano işleri hayati risk taşır; bu işi yetkili bir elektrikçiye yaptırın. Çalışmadan önce elektrik kesilir ve gerilim olmadığı uygun bir ölçü aletiyle doğrulanır. Bağlantı cihaz üzerindeki şemaya ve üretici talimatına göre yapılır. Aşağıdaki maddeler yalnızca genel mantığı anlatır.
- Ray montajı: Sigorta 35 mm DIN rayına takılır ve kilitlenir.
- Giriş ve çıkış: Besleme bir taraftaki klemense, korunacak devrenin kablosu diğer taraftaki klemense bağlanır; yön cihaz işaretlerine göre belirlenir.
- Tarak bara: Yan yana sigortaların beslemesi için kablo köprüsü yerine tarak bara kullanmak bağlantıyı düzenli hâle getirir. Tarak bara, sigortanın kutup sayısına, klemens yapısına ve üreticinin uyumluluk listesine uygun olmalıdır.
- Sıkma: Klemens vidaları üreticinin belirttiği değerde sıkılır; gevşek bağlantı ısınmaya, aşırı sıkma klemense zarar verebilir.
Seçerken dikkat edilecekler
- Anma akımı: Korunan kablonun taşıyabileceği akımı aşmayacak değer; elektrikçi hesaplar.
- Eğri: Dirençli yükler ve konut devrelerinde genellikle B, kalkış akımı yüksek yüklerde C.
- Kesme kapasitesi (kA): Panodaki olası kısa devre akımından düşük olmayan değer.
- Kutup sayısı: Tek faz veya üç faz besleme ile nötrün kesilme ihtiyacına göre.
- Genişlik: Modüler sigortalar kutup başına yaklaşık 18 mm yer kaplar; panoda yeterli yer olduğunu kontrol edin.
- Seri uyumu: Panodaki diğer şalt cihazlarıyla aynı seriden seçmek tarak bara ve montaj uyumunu kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Sık atan sigortayı daha büyük akımlı sigortayla değiştirmek.
- Kalkış akımı yüksek klima veya pompa hattına B eğrili sigorta takıp sürekli atmasına katlanmak.
- Klemens vidalarını gevşek bırakmak.
- Otomatik sigortanın kaçak akıma karşı da koruduğunu sanıp kaçak akım rölesini ihmal etmek.
Yüksek akımlı ana girişler için Kompakt Şalter, tüm pano malzemeleri için Şalt Malzemeler kategorisine bakabilirsiniz.
Otomatik sigorta modelleri ve ürün kodları
Bu kategorideki modellerden bir seçki. Ürün koduna tıklayarak ürün sayfasına geçebilirsiniz.
| Ürün kodu | Ürün | Kutup × akım | Tip | kA |
|---|---|---|---|---|
| 2CDS251001R0405 | S 201-B 40 1x40A 6kA B eğrisi W Otomatik Sigorta ABB | 1x40A | B eğrisi | 6kA |
| 2CDS211103R0164 | SH 201-C16 NA 2x16A 6kA E eğrisi W Otomatik Sigorta ABB | 2x16A | 6kA | |
| 2CDS634031R0064 | Basi̇cm 4x6A 3KA C Ti̇pi̇ W Otomatik Sigorta ABB | 4x6A | C eğrisi | 3kA |
| MT120A | 1X20A 6KA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Hager | 1x20A | B eğrisi | 6kA |
| MT106A | 1X6A 6KA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Hager | 1x6A | B eğrisi | 6kA |
| 403204 | 1X16A 4,5KA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Legrand | 1x16A | B eğrisi | 4,5kA |
| 403489 | 2X40A 6KA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Legrand | 2x40A | B eğrisi | 6kA |
| 27010002 | 1X6A 3KA C Tipi Otomatik Sigorta Makel | 1x6A | C eğrisi | 3kA |
| 27015003 | 3X10A 3KA B Tipi Otomatik Sigorta Makel | 3x10A | B eğrisi | 3kA |
| EZ9F23116 | 1x16A 3kA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Schneider Electric | 1x16A | B eğrisi | 3kA |
| EZ9F23106 | 1x6A 3kA B Eğrisi W Otomatik Sigorta Schneider Electric | 1x6A | B eğrisi | 3kA |
| 5SL6110-7 | 1X10A 6KA C Eğrisi Otomatik Sigorta Siemens | 1x10A | C eğrisi | 6kA |
| 5SL6106-6YA | 1X6A 6KA B Eğrisi Otomatik Sigorta Siemens | 1x6A | B eğrisi | 6kA |
| 6SM116B | 1X16A 6KA B Tipi W Otomatik Sigorta Sigma | 1x16A | B eğrisi | 6kA |
| 3SM106B | 1X6A 3KA B Tipi W Otomatik Sigorta (sm Serisi) Sigma | 1x6A | B eğrisi | 3kA |
Sık Sorulan Sorular
W otomat nedir?
W otomat, aşırı yük ve kısa devrede devreyi kendiliğinden kesen ve kolu kaldırılarak yeniden devreye alınabilen otomatik sigortanın (MCB) Türkiye'deki yaygın adıdır. Konut ve iş yeri panolarında kabloları aşırı akıma karşı korumak için kullanılır.
Otomatik sigorta ne işe yarar?
Otomatik sigorta, hattan geçen akım kablonun taşıyabileceğinden fazla olduğunda veya kısa devre oluştuğunda devreyi keserek kablonun aşırı ısınmasını ve buna bağlı yangın riskini önler. Kaçak akıma karşı ise korumaz.
B ve C tipi sigorta farkı nedir?
B eğrili sigorta anma akımının yaklaşık 3–5 katında, C eğrili sigorta yaklaşık 5–10 katında anında açar. B genellikle konut priz ve aydınlatma devrelerinde, C ise motor, klima ve trafo gibi kalkış akımı yüksek yüklerin bulunduğu hatlarda kullanılır.
Evde kaç amper sigorta kullanılır?
Evlerde sık görülen örnek, 1,5 mm² kabloyla çekilmiş aydınlatma devrelerinde 10A, 2,5 mm² kabloyla çekilmiş priz devrelerinde 16A sigortadır. Güçlü cihazların ayrı hatları ve daire girişindeki ana sigorta kablo kesitine ve projeye göre elektrikçi tarafından belirlenir.
Otomatik sigorta kaç amper olmalı?
Otomatik sigortanın amperi, beslediği kablonun güvenle taşıyabileceği akımı aşmayacak şekilde seçilir; konutlarda 1,5 mm² aydınlatma hattında 10A, 2,5 mm² priz hattında 16A sık görülen örneklerdir. Cihazın watt değeri tek başına belirleyici değildir; kesin değeri elektrikçi hesaplar.
B16 mı C16 mı takmalıyım?
Kalkış akımı düşük konut priz ve aydınlatma devrelerinde genellikle B16, motor, klima, pompa gibi kalkış akımı yüksek cihazların bulunduğu hatlarda genellikle C16 tercih edilir. B16'nın sürekli gereksiz attığı bir hatta C16'ya geçmeden önce kablo ve tesisat koşullarını bir elektrikçiye kontrol ettirin.
B16 ile C16 arasındaki fark nedir?
B16 ve C16'nın ikisi de 16 A anma akımlı sigortadır; fark, kısa devrede anında açma eşiğindedir. B16 yaklaşık 48–80 A'de, C16 yaklaşık 80–160 A'de anında açar; bu yüzden kalkış akımı yüksek yüklerde C16 gereksiz atmayı azaltır.
2P ile 1P+N sigorta arasındaki fark nedir?
İkisi de faz ve nötrü birlikte ayırır; 2P sigortada iki kutup da korumalıdır, 1P+N sigortada ise koruma faz kutbundadır ve nötr kutbu yalnızca ayırma yapar. Hangisinin gerektiğini tesisatın yapısı ve proje belirler.
Otomatik sigorta neden atar?
Otomatik sigortanın atmasının yaygın nedenleri aşırı yük, kısa devre, arızalı bir cihaz, uygun olmayan eğri seçimi ve gevşek bağlantıdır. Sık atan sigortayı büyütmek çözüm değildir; nedenini bir elektrikçiye buldurun.
Sigorta atıyor, amperini büyütmeli miyim?
Hayır, sık atan sigortanın amperini kendi başınıza büyütmeyin. Daha büyük sigorta, kablonun taşıyabileceğinden fazla akıma izin vererek kablonun aşırı ısınmasına ve yangın riskine yol açabilir; atmanın nedenini bir elektrikçiye buldurun.
Otomatik sigorta kaçak akıma karşı korur mu?
Hayır, standart otomatik sigorta kaçak akıma karşı koruma yapmaz. Kaçak akım koruması için kaçak akım rölesi veya üç korumayı birleştiren sigortalı kaçak akım rölesi (RCBO) kullanılır.
6kA ve 10kA sigorta farkı nedir?
6kA sigorta 6.000 A'e, 10kA sigorta 10.000 A'e kadar kısa devre akımını güvenle kesebilir. Kısa devre akımının yüksek olabileceği trafoya yakın binalarda ve ana panolarda daha yüksek kesme kapasiteli sigortalar tercih edilir; kesin değer projeye göre belirlenir.
W otomat ile K otomat farkı nedir?
W otomat, Türkiye'de otomatik sigortanın (MCB) yaygın piyasa adıdır. "K otomat" ifadesi ise piyasada farklı otomatik sigorta tipleri için kullanılabilir ve tek bir standart anlama sahip değildir; bazı üreticilerin K karakteristikli ürünleri de vardır. Doğru seçim için ürün adına değil, üreticinin belirttiği açma eğrisine (B, C, D, K…) ve standarda bakın; bu sayfadaki modeller B ve C eğrilidir.
